Lees voor
De één raakt zijn kussen nog niet aan en valt al in een diepe slaap, de ander telt ouderwets schapen voordat hij zijn rust pakt. Maar wat als schapen tellen niet meer werkt en je lijf de rust niet kan vinden om in slaap te vallen?
Gebroken nachten
Dat een slechte nachtrust veel invloed op je leven kan hebben, ervoeren ook Ivo en Cheryl. Het stel heeft twee zoons, Mees (7) en Sam (5). De ouders trokken aan de bel bij het Slaapteam van Esdégé-Reigersdaal nadat zij al diverse methodes hadden aangegrepen om de nachtrust van hun oudste zoon Mees te bevorderen. Mees heeft een ontwikkelingsachterstand en staat daarmee dagelijks voor vele uitdagingen. ’s Avonds wist hij zijn rust niet te vinden en sliep vaak pas tegen elf uur. Ivo: “Na het tandenpoetsen brachten we hem naar bed, maar het lukte niet om te gaan slapen. We bleven bij hem op de kamer en dan bleef hij wel lekker liggen, maar uren later stonden we er vaak nog steeds. Nadat hij dan eindelijk in slaap was gevallen, werd hij vaak al na een paar uurtjes wakker en werd onze nacht onderbroken.”
Roos: “Nabijheid van de ouders kan vaak belangrijk zijn. Je moet je veilig voelen om goed te kunnen slapen. Maar het past ook bij een gezonde ontwikkeling om de stap te maken om je hiervan los te maken. Je leert het kind dan dat het oké is als de ouder iets verder weg is.” Diverse pogingen van Ivo en Cheryl om deze stap te maken hadden helaas geen effect en dus zochten ze verder. Een slechte nachtrust kan veel invloed hebben. Op jezelf én op je omgeving. Orthopedagoog en onderzoeker Roos Rodenburg doet veel onderzoek naar slaap en helpt met andere collega’s uit het Slaapteam cliënten, verwanten en collega’s met handvatten die een goede nachtrust bevorderen.
Randvoorwaarden
Roos: “Voor een goede nachtrust is het ook belangrijk dat je rekening houdt met een aantal randvoorwaarden. Zo moet het donker genoeg zijn in de slaapkamer, de temperatuur aangenaam en het is vooral erg belangrijk dat je overdag voldoende beweging krijgt en buiten bent. Het is ook goed dat je kunt afwikkelen voor het slapen, dus dat je een activiteit doet die past bij ontspannen kunnen raken. Voor veel cliënten zal dat een rustige activiteit zijn, maar vooral springerige kinderen kun je beter nog even op de trampoline zetten.”
Kijkend naar de trampoline in de achtertuin vertelt Ivo dat alle randvoorwaarden in orde waren. “We merkten wel dat Mees tot het einde van de dag wilde spelen. Op advies van het Slaapteam hielden we hem na het eten langer beneden. Opvallend was dat hij op dat moment pas écht aan zijn spel toekwam en zelfstandig aan de slag ging. Meer dan op school en overdag. Als we vervolgens merkten dat hij moe werd, deden we alle gordijnen in de woonkamer dicht en zaten we met z’n drieën in het donker, ook hoogzomer. Mees viel dan vervolgens bij ons rond half negen op de bank in slaap en na een kwartier legden we hem in zijn eigen bed. Was dit een ideale situatie? Nee, maar het was wel al een stuk beter dan daarvoor.” “Het gedroomde doel voor de toekomst bleef dat Mees in zijn eigen bed in slaap kon vallen,” vult Roos aan.
Wakker blijven
Ivo vertelt dat mede dankzij het Slaapteam ook de schermtijd van Mees is veranderd. “Als wij een hele dag thuis zijn, veel filmpjes op de tablet kijken en niet naar buiten gaan, dan ligt hij om half drie al te slapen op de bank. ’s Avonds hebben we dan meteen weer een uitdaging. Dit weten we nu, dus wij gaan vaak wat leuks doen. Lekker naar het bos of de duinen.”
Toch blijven er ook uitdagingen waar een ander niet direct aan zou denken. Mees wordt dagelijks met een busje naar school gebracht. Ivo: “We hebben op veel momenten invloed op zijn activiteiten, maar tijdens het zitten in het busje niet. Zodra Mees in zijn dikke winterjas in een warme bus wordt gezet, dan valt hij eigenlijk meteen in slaap en hebben we ’s avonds een probleem. Daarom heeft hij nu al snel geen of een tussenjas aan waardoor hij minder snel in slaap valt.”
Roos: “Ivo en Cheryl hielden een precies logboek bij van de activiteiten en het slaapritme van Mees. Dat was voor mij heel inzichtelijk om zo te kunnen zien waar we eventueel aan konden werken. Opvallend was dat we door het logboek konden zien dat Mees wel aan het minimumaantal slaapuren kwam. Er wordt in boeken veel gesproken over gemiddelden, maar je moet eigenlijk kijken naar de bandbreedte van het minimum en maximumaantal uren dat een kind nodig heeft aan slaap. Ik heb ze dat laten zien en het bleek dat Mees aan het minimum uren zat. Dat is positief.” “Je gunt je kind een goede nachtrust, zodat hij zich ook zo goed mogelijk kan ontwikkelen. Het was een geruststelling om te zien dat Mees dit dus wel deed,” vult Ivo aan.
Goed gedaan
De winst die met het Slaapteam werd behaald gaf het gezin al meer duidelijkheid en vrijheid in de avond, maar het verlangen naar meer structuur bleef. Ivo ging zelf op onderzoek uit en ontdekte de app ‘MijnEigenPlan’. In deze app kun je eenvoudig allerlei activiteiten toevoegen, die met een stemgeluid en pictogram worden verduidelijkt. De app werd in eerste instantie gebruikt om meer rust te vinden in het dagritme van Mees. Dit bleek een gouden vondst. Geen onverwachte wendingen meer, meer duidelijkheid en vooral het gevoel bij Mees dat hij zelf de regie had over zijn dag.
“Als proef hebben we op een vrijdagavond ook ‘slapen in eigen bed’ toegevoegd aan zijn schema. De eerste avond zag hij dit wel, maar deed hij er niks mee. De tweede avond zag hij het weer en rende hij direct naar boven, naar zijn eigen bed. We dachten van dit gaat niet goed, dit gaat veel te snel. Hij trok zelfs al zijn slaapkamerdeur dicht. Ik liep achter hem aan en vroeg hem of hij lekker ging slapen. Dat deed hij en sinds dié avond slaapt hij elke avond in zijn eigen bed. Hij gaat nu tussen half acht en acht naar boven. Onze nabijheid is niet meer nodig.” Roos vult aan: “Het is mooi om te zien dat Mees met behulp van de app de veiligheid vond om zelf in slaap te vallen. Het is goed om van dit soort casussen te leren en de kennis van het Slaapteam verder te ontwikkelen. De les die ik van Mees heb geleerd is dat het hebben van eigen regie een individuele randvoorwaarde is voor een goede nachtrust. Vaak ligt de focus alleen op het slapen zelf, maar Mees laat ons zien dat de randvoorwaarden voor slaap veel belangrijker zijn en dat het eigenlijke probleem dus ergens anders ligt.”
Eigen regie
Het bedienen van de app op de tablet is aan Mees, zo behoudt hij zelf de regie. Dat het afronden van zijn taken belangrijk voor hem is, blijkt elke ochtend wanneer hij naar de tablet loopt, de app opent en de laatste taak van de vorige dag ‘naar eigen bed gaan’ ook keurig afvinkt. Goed gedaan!