Niet-aangeboren hersenletsel zet je wereld op zijn kop. Vaak fysiek, maar ook mentaal verandert er veel. Alledaagse handelingen zijn niet meer vanzelfsprekend. En omdat het aan de buitenkant niet altijd zichtbaar is, kan dat eenzaam aanvoelen. Daarom is het NAH-café ontstaan: een plek voor herkenning, begrip en contact.
Eens per maand wordt in Hem het pannenkoekenhuis van vrijwilliger Trisha omgetoverd tot een café waar zowel ruimte is voor bruisende gezelligheid als interactie met minder prikkels. Bezoekers komen er graag om een lezing bij te wonen, gesprekken te voeren met lotgenoten of gewoon een kop koffie te drinken met mensen die hetzelfde doormaken.
Voor Peter is het vaste prik. Nadat hij in 2009 een ernstig motorongeluk kreeg, veranderde er veel in zijn leven. Hij moest opnieuw leren omgaan met zijn lichaam, maar ook met de gevolgen van zijn hersenletsel. Vooral dat laatste bleek moeilijk te accepteren. “Ik had een hersenletsel. Nou, dat heb ik gewoon opzij geparkeerd. Dat heb ik niet, want dat past niet in het plaatje”, vertelt hij. Toch kosten dingen die vroeger vanzelf gingen, zoals plannen of drukte verwerken, hem sindsdien meer energie.
Een aantal jaar kreeg Peter daarbij ondersteuning van Heidi, cliëntbegeleider bij Esdégé-Reigersdaal en medeorganisator van het NAH-café. Inmiddels heeft hij die hulp niet meer nodig. “We hebben besloten dat ik genezen ben”, zegt Peter lachend. Toch blijft de behoefte aan contact met mensen die begrijpen wat hij doormaakt.
Dat vindt hij nu in het NAH-café. “Als ik ergens mee zit, kan ik er hier even over praten. Bellen of appen is dan weer iets te groot en hier kan je het toch even met deelgenoten erover hebben. Of met hun hulp”, verwijst hij naar Heidi en haar collega’s.
Wisselwerking
Het NAH-café is voor Peter een plek geworden waar geven en ontvangen samenkomen. “Ik probeer hier anderen te helpen, maar ondertussen word ik zelf ook geholpen. Het is echt een wisselwerking.” Zo vertelt hij hoe hij ooit twijfelde aan het nut van een hobby die hij onlangs had opgepakt. “Ik was aan het diamond painten gegaan en dacht: ja, maar wat is het nut daarvan?” Tijdens een gesprek in het NAH-café legde hij het onderwerp op tafel. “En toen vroeg iemand: ‘Ja, maar hoe voel je je tijdens het diamond painten?’ ‘Ontspannen.’ ‘Nou, dan heb je toch een doel?’”
En dat werkt ook andersom. Peter probeert zijn eigen ervaringen juist weer mee te geven aan andere bezoekers. Heidi ziet dat ook terug tijdens de bijeenkomsten. “Hij helpt andere mensen echt anders naar hun situatie kijken.” .
Peter vertelt hoe dat soms in kleine gesprekken gebeurt. “Alles wat ik niet meer kan, heb ik ooit wel gedaan. Dat probeer ik ook aan andere mensen mee te geven. Er was bijvoorbeeld iemand die marathons liep, maar dat nu niet meer kan. Toen zei ik: ‘Maar je hebt dat wel gedaan.’ En dat landde toch op een positieve manier. Nou dan heb ik toch iemand geholpen. Heidi ziet hoeveel het NAH-café voor hem betekent: “Peter is ook wel echt veranderd sinds de eerste keer dat hij kwam, veel opener geworden.” Het contact met lotgenoten helpt volgens haar niet alleen bij praktische dingen, maar ook bij het besef ‘ik ben niet alleen hierin’.
Een warme ontmoetingsplek
Bij het opbouwen van het NAH-café betrok Heidi Trisha, eigenaresse van het pannenkoekenhuis en vrijwilliger. Samen met collega’s keken ze hierbij bewust naar wat bezoekers nodig hebben. Waar Heidi vanuit haar ervaring als cliëntbegeleider meedacht over de invulling, hielp Trisha mee een warme en toegankelijke ontmoetingsplek te creëren. Dat betekent genoeg ruimte voor rust, kleine groepjes en vrijheid om zelf te bepalen hoe iemand deelneemt. Heidi: “Uiteindelijk doen we het voor de bezoekers, dus we kijken vooral naar waar zij behoefte aan hebben.”.
“Ik kan hier gewoon mezelf zijn. Mensen snappen het direct.”
Gewoon jezelf zijn
Heidi: “De voornaamste beweegreden dat mensen hier komen, is echt wel het leren kennen van lotgenoten. En jezelf kunnen zijn. Dat hoor je vaak terug. ‘Ik hoef me hier niet te verantwoorden. Mensen snappen het direct.’” Tijdens de bijeenkomsten ontstaan gesprekken over alles waar mensen met NAH in het dagelijks leven tegenaan lopen: vermoeidheid, overprikkeling, vergeetachtigheid of het omgaan met een lichaam dat niet meer werkt zoals vroeger. Maar minstens zo belangrijk zijn de kleine momenten van herkenning. “Sommige mensen zeggen: ik ben de enige met een driewielfiets, of de enige met een parkeerkaart”, vertelt Heidi. “En als ze dan hier komen en horen dat anderen dezelfde dingen meemaken, dan valt er toch iets van ze af.”
Ook praktische tips worden volop uitgewisseld. Van omgaan met drukte tot simpele handelingen in huis. “Dan zegt iemand ineens: hoe maak jij eigenlijk je veters vast met één hand? En dan laat iemand anders zien hoe hij dat doet. Soms hoef je het wiel zelf niet meer uit te vinden.” Trisha vult aan: “Ja, en als je eenmaal kennis hebt gemaakt, maakt het niet uit of je nieuw bent of hier al een jaar komt.” Sommige bezoekers praten veel, anderen luisteren liever alleen mee. “Dat mag allemaal. Mensen voelen zich hier gewoon vrij om zichzelf te zijn.”
Wil je meer weten of zou je graag deelnemen aan het NAH-café? Neem dan eerst contact op voor een kennismaking met Heidi of Simone. Samen kijken jullie of het NAH-café passend voor je is. Meer informatie vind je op NAH-cafés in West-Friesland en Alkmaar – Esdégé-Reigersdaal.
