Lees voor
De zorg wordt steeds duurder. Daardoor zijn we geneigd om met steeds grotere groepen cliënten te werken in de dagbesteding. Dat het ook anders kan bewijst Martijn Schouten, clustermanager van ’t WAD in Den Helder. Al vijftien jaar werken cliënten van ’t WAD bij natuurcentrum De Helderse Vallei. Met het plan om cliënten, medewerkers en vrijwilligers beter aan elkaar te koppelen, wordt de participatie versterkt en blijft de groepsomvang beheersbaar. Bevlogen vertellen directeur van De Helderse Vallei Katelijne van Spronsen en Martijn over de samenwerking en het durven nemen van risico’s. Aan gezamenlijke collega Amy Meissner de schone taak om de verbinding te leggen tussen de cliënten, medewerkers en vrijwilligers.
De start
Katelijne trapt af: “In 2010 is De Helderse Vallei geopend, inclusief een dagbestedingsruimte voor Esdégé-Reigersdaal in het bezoekerscentrum. Deze ruimte zat aanvankelijk aan de rand van het gebouw. Als je het hebt over integratie, is het niet handig als je aan de zijkant zit. Dus zijn we ruimtes gaan wisselen. De dagbesteding ging naar het hart van het pand, zodat je altijd contact met elkaar hebt. Bij de start van De Helderse Vallei was integratie het doel van onze samenwerking. Onderdeel zijn van de organisatie en het ontmoeten van andere mensen. Dat is heel goed gelukt. Daar hebben we soms ook extra aandacht aan moeten geven. Zo schoof elke maand een cliëntbegeleider aan bij ons teamoverleg. Om uitleg te geven over complex gedrag van cliënten bijvoorbeeld.”
“Soms komen we tot
de conclusie dat het
geen taak is voor
cliënten. Daarin
zijn we altijd eerlijk
naar elkaar.”
“Meedoen met De Helderse Vallei is ook al heel goed gelukt”, gaat Martijn verder. “Onze cliënten doen allerlei klussen, zowel op het terrein als in het bezoekerscentrum. De begeleiders nemen de klussen van de cliënten niet over als het even niet lukt ofzo. Dus dat betekent dat we geen 100% garantie kunnen geven op een klus. Daarom hebben we allemaal klussen die een dagje kunnen wachten.” “Dat zijn dingen die soms schuren”, reageert Katelijne. “Ik zou het fantastisch vinden als Esdégé-Reigersdaal bepaalde klussen helemaal kan overnemen. Ik denk bijvoorbeeld aan het verzorgen van catering of het openen van het bezoekerscentrum in de ochtend. Maar zonder garantie kan ik dat niet doen. Dat heeft directe gevolgen voor onze bezoekers. Dus soms komen we tot de conclusie dat het geen taak is voor cliënten. Daarin zijn we altijd eerlijk naar elkaar.”
Wederzijdse aanpassing
Katelijne: “De Helderse Vallei heeft een natuureducatietaak. Daarvoor bestaat onze stichting. Wij hebben geen zorgtaak, maar toch pakken we ook die rol. Duurzaamheid gaat heel vaak over energie en materialen, maar het gaat ook over je personeelsbeleid. Goed zorgen voor de planeet en de toekomst, dat moet je met z’n allen doen. En niet een clubje mensen uitsluiten vanwege hun beperking of rugzak. Dat is ook onze meerwaarde. Wij krijgen veel draagvlak omdat we zoveel partijen en verschillende mensen een plek bieden. We hebben zo’n veertig vrijwilligers en werken samen met de cliënten van Esdégé-Reigersdaal, maar ook met mensen die via een arbeidscoach bij ons binnenkomen.”
Martijn: “Zorgorganisaties zeggen over het algemeen: ‘Wij willen dat onze cliënten helemaal meedoen, maar alleen op onze voorwaarden. Op het niveau van de cliënten.’ Maar integratie is wederzijdse aanpassing. Onze cliënten zijn onderdeel van De Helderse Vallei. Dus ons doel is dat De Helderse Vallei goed draait. Niet alleen om onze cliënten zich hier goed te laten voelen. Dat is echt wezenlijk anders.”
Omdenken
“De zorg wordt steeds duurder”, begint Martijn bij de vraag over het nieuwe plan. “Daardoor moeten we met grotere groepen werken. Voorheen hadden we één begeleider op zes cliënten, nu zijn dat negen of tien cliënten. Dat kan financieel uit, maar inhoudelijk sluit het niet meer aan. In een grote groep gaat de aandacht van de begeleider met name naar de cliënten die het meeste vragen. Daarom heb ik nagedacht hoe we het anders kunnen doen. Een deel van ons werk gaat over aandacht. Praten over je weekend of een gebeurtenis. Het sociale stuk. Tegelijkertijd krijgen we steeds meer aanmeldingen van jongeren die kwetsbaar zijn, maar potentie hebben om op korte termijn zelfstandig te kunnen gaan werken.
De groep cliënten die veelal zelfstandig kan werken, willen we voor het stuk aandacht koppelen aan de vrijwilligers van De Helderse Vallei. Dankzij die koppeling met de vrijwilligers, kunnen we de rest van de cliënten één op zeven begeleiden. Deze verandering betekent een verbetering van de kwaliteit van onze ondersteuning, maar ook een versterking van de integratie en participatie. En het is dus ook nog eens een bezuinigingsmaatregel, de reden van het ontstaan van dit plan.”
Een gezamenlijke collega
“Ik was op zoek naar een vrijwilligerscoördinator”, vertelt Katelijne. “Daarnaast zocht ik iemand om de toenemende vragen van arbeidscoaches op te pakken. Zo raakten Martijn en ik met elkaar in gesprek.” Martijn vervolgt: “We zochten allebei iemand die verbinding kan leggen tussen verschillende mensen. In ons geval iemand die de koppeling tussen cliënten, medewerkers en vrijwilligers kan maken. Zo hebben we Amy aangenomen. Een gezamenlijke collega. Amy werkt één dag bij De Helderse Vallei en drie dagen bij Esdégé-Reigersdaal. Het mooie is dat we in de kerncompetenties hetzelfde zochten in een nieuwe collega. Ook hetzelfde type mens. Want of je nou met vrijwilligers omgaat of cliënten, het gaat om mensen. Het gaat over aansluiten, kaderen, loslaten, naar voren stappen of juist een stap achteruit.” Katelijne: “Esdégé-Reigersdaal detacheert Amy aan mijn organisatie. Ook het vacatureproces hebben we samen opgepakt.”
Verschillende petten
Gezamenlijke collega Amy is inmiddels ook aangeschoven: “Ik ben opgeleid als sociaal cultureel werker. Bij de Raphaëlstichting heb ik mijn passie voor het werken met mensen met een beperking ontdekt. Op deze werkplek valt alles samen. Ik ben cliëntbegeleider bij Esdégé-Reigersdaal en vrijwilligerscoördinator bij De Helderse Vallei. Daartussen zitten taken voor beide organisaties. Zo pak ik aanvragen van nieuwe vrijwilligers die zich aanmelden op, evenals jobcoaches met specifieke vragen. Samen met de coach zet ik het eerste traject uit, totdat ze gesetteld zijn. Daarnaast ga ik vrijwilligers koppelen aan cliënten. Er is net een nieuwe vrijwilliger aangenomen voor het chauffeuren van de lespakketten voor scholen. Die vrijwilliger maakt nu kennis met een cliënt. Die kan dan straks met hem meerijden, in contact komen met allerlei mensen en meedoen met het vrijwilligerswerk. Ik heb veel verschillende petten op per dag, maar allemaal menselijke petten. Er komt best veel op me af, maar ik vind het vooral een leuke uitdaging!”
Martijn: “De samenwerking met de maatschappij zorgt er juist voor dat de zorgkosten naar beneden kunnen gaan”
Divers team
“Ik ben afgelopen juni begonnen, dus ik ben nog volop aan het ontdekken”, gaat Amy verder. “Het coördineren van de vrijwilligers gaat eigenlijk al heel goed. Het leuke is dat ik komend jaar educatie mag verzorgen voor de vrijwilligers. Niet alleen over het omgaan met bezoekers en de vrijwilligerstaken, maar ook over het omgaan met cliënten, want er zijn best wat uitdagingen in beeldvorming en samenwerking. Het team wordt steeds diverser. We zijn namelijk ook een werkplek voor mensen die een andere route bewandelen naar werk. Denk aan leerlingen van de praktijkschool of vanuit een GGZ-traject. Dus het is belangrijk dat we elkaar daarin begeleiden en wegwijs maken. Ik kijk uit naar succesvolle werktrajecten waarbij mensen zelfstandig en fijn aan het werk zijn. Of het nu gaat om cliënten of vrijwilligers. En dat cliënten van de dagbestedingsgroep zijn aangehaakt bij vrijwilligers. Dat is een mooi uitgangspunt voor 2025!”
Het nieuwe normaal
“Het is best een zoektocht voor Amy en voor ons”, vertelt Katelijne. “Het is een nieuwe functie, dus dat is altijd zoeken. Voor De Helderse Vallei ligt Amy’s focus nu op het leren kennen van onze vrijwilligers en het professionaliseren van het vrijwilligersteam. Denk bijvoorbeeld aan hoe we omgaan met vragen van bezoekers. Dat geldt overigens ook voor cliënten. Aan de ene kant willen we geen onderscheid maken in het team, want we zijn allemaal gelijk. Ik wil dat bezoekers weten wat ze kunnen verwachten en aan wie ze vragen kunnen stellen. We hebben nooit van de daken geschreeuwd dat we hier dagbesteding hebben. Dat vind ik juist mooi, dat je dat niet vertelt, maar dat het gewoon zo is. Het nieuwe normaal. Maar nu gaan we dat misschien toch veranderen. Uitdragen en vertellen waar we voor staan. Want dat is ook educatie en inspiratie. Iedereen kan zo’n keuze maken. Ook bedrijven of scholen. Wij kunnen hen laten zien dat het echt kan!”
Durven ondernemen
Martijn: “Een valkuil van de bezuinigingen is dat we groepen weer bij elkaar gaan zetten. Hiermee wil ik laten zien dat er ook andere mogelijkheden zijn. De samenwerking met de maatschappij zorgt er juist voor dat de zorgkosten naar beneden kunnen gaan.” “Als je begint met de financiën, kom je er niet uit”, vervolgt Katelijne. “Maar als je begint met kijken naar de mogelijkheden, kan er van alles ontstaan. Als onze bedrijfsvoering er sterker van wordt, hebben we onder de streep al heel veel gewonnen.” Martijn: “Met het aannemen van Amy nemen Katelijne en ik allebei een risico. Dat zegt iets over het vertrouwen en over onze relatie. Dat we durven te ondernemen. Ik gun het andere organisaties om ook verder te kijken dan de kaders, te ondernemen en echt samen te werken. Ook al schuurt dat soms tussen de verschillende belangen.” “Onze samenwerking kan ook weleens hard en bonkig zijn, hoor”, vertelt Katelijne eerlijk. “Het blijft natuurlijk mensenwerk.” “Ja, het is net een echt bedrijf!”, besluit Martijn met een grote glimlach.
